رشته حقوق

تابعیت اکتسابی، حقوق بین الملل

این شرایط را ماده 975 و 978 قانون مدنی به شرح زیر اعلام داشته اشخاصی که دارای شرایط ذیل باشند   می توانند تابعیت ایران را تحصیل کنند1 :
به سن 18 سال تمام رسیده باشند.
پنج سال اعم از متوالی یا متناوب در ایران ساکن بوده باشند.
فرای از خدمت نظامی نباشند.
در هیچ مملکتی به جنحه مهم با جنایت غیرسیاسی محکوم نشده باشد. در مورد فقره دوم این ماده مدت اقامت در خارجه برای خدمت دولت ایران در حکم اقامت در خاک ایران است.
درخواست تابعیت باید مستقیماً یا به توسط حکام یا ولات به وزارت امور خارجه تسلیم شده و دارای منضمات ذیل باشد :
 
 
سواد مصدق اسناد هویت تقاضاکننده و عیال و اولاد او
تصدینامه نظمیه دائر بر تعیین مدت اقامت تقاضاکننده در ایران و نداشتن سوء سابقه و داشتن مکنت کافی یا شغل معین برای تأمین معاش
وزارت امور خارجه در صورت لزوم اطلاعات راجع به شخص تقاضاکننده را تکمیل و آن را به هیئت وزرا ارسال خواهد نمود تا هیئت مزبور در قبول یا رد آن تصمیم مقتضی اتخا کند. در صورت قبول شدن تقاضا سند تابعیت به درخواست کننده تسلیم خواهد شد.
بر اساس دو ماده فوق شرایط ذیل برای پذیرش تابعیت لازم است :
الف) اهلیت : قانون مدنی ایران تقاضای پذیرش به تابعیت جمهوری اسلامی ایران را در هر سنی قابل توجه و رسیدگی قرار نمی دهد. بیگانگان فقط بعد از 18 سال تمام یا داشتن سایر شرایط می توانند این تقاضا را تسلیم نمایند زیرا قانون مدنی ایران طبق ماده 1209 هر کسی که 18 سال تمام نداشته باشد در حکم غیر رشید می داند و کسانی که از قبل از سم 18 سال تمام از طرف دادگاه به دستو ماده 1209 حکم رشد به دست می آورند نمی توانند به تابعیت ایران وارد گردند مگر پس از 18 سال تمام زیرا ماده 979 فوق الذکر شرط تغییر تابعیت را 18 سال تمام قرار داده است و در این مورد فرق نمی کند که قانون دولت متبوع کسی که  می خواهد تبعه ایران شود سن بلوغ مدتی را بیشتر یا کمتر از 18 سال قرار داده باشد.
ب) سکونت در ایران : کسی که می خواهد به تابعیت پذیرفته شود باید علاقه مند به این سرزمین و مردم آن باشد. قانون مدنی ایران به همین ملاحظه حداقل پنج سال سکونت در ایران لازم دیده و این مدت نمایشگر علاقه اوست و در عین حال تصریح نموده که پنج سال ممکن است متوالی یا متنائب باشد و لذا شخص می تواند در مدت نسبتاً طولانی مثلاً شصت سال یا سالی یک ماه بودن در ایران به این شرط برسد یا پنج سال متوالی در ایران سکنی گزیند.[15]
مع الوصف سه دسته افراد ممکن است بدون رعایت شرط سکونت به تصیب هیئت وزرا به تابعیت ایران پذیرفته شوند.
کسانی که به امور عام المنفعه ایران خدمت یا مساعدت شایان کرده باشند.. معمولاً خدمت یا مساعدت یا شایان به امور عام المنفعه ایران کردن توأم با حضور در ایران است. مع الوصف تصور شده مستلزم پنج سال نباشد مهندسی با علاقه در راه اندازی شبکه های برق آب رسانی خدمت کرده و یک سال هم بیشتر در ایران نبوده هیئت وزیران می توانند او را معاف دارند یا حتی ممکن است موردی را فرض کرد که به ایران هم نیامده باشد مثلاً شخصی بدون اینکه حتی ایران را دیده باشد سالیان طولانی از عمر خود را صرف طرحی کرده که مثلاً بیماری مالاریا را از این کشور ریشه کن سازد.
اشخاصی که دارای عیال ایرانی بوده و از او اولاد دارند. در این فرض لازم نیست که عیال ایرانی بعد از ازدواج تابعیت ایران را حفظ کرده باشد. در این مورد اعم است از اینکه زن با ازدواج با مرد بیگانه تابعیت شوهر را هم تحصیل کرده باشد یا به تابعیت ایران باقی مانده باشد ولی ضرورت دارد که از او فرزند داشته باشد بنابراین هرگاه مردی بیگانه با زن ایرانی ازدواج نماید و شکل قابل تصور است یکی اینکه زن به تابعیت ایران باقی بماند یعنی ازدواج با بیگانه مستلزم آن نباشد که از تابعیت ایران خارج گردد و تابعیت کشور متبوع شوهر را بپذیرد و بعد شوهر تقاضای ورود به تابعیت را بکند چون عیالش ایرانی است. از شرط اقامت پنج ساله معاف است. شکل دوم این است که زن ایرانی با ازدواج با مرد بیگانه تابعیت شوهر را تحصیل کند. در این صورت آیا اگر آن مرد درصدد تحصیل تابعیت ایران باشد می تواند به اتکای تابعیت اصلی عیالش (چون تابعیت اکتسابی عیال او در اثر ازدواج تابعیت کشور متبوع شوهر است) از معافیت اقامت در ایران بهره مند گردد یا اینکه معافیت در این شق از قضیه موضوع ندارد. از مجموع مواد قانون مدنی راجع به تابعیت می توان استنباط کرد در صورتی که زن او هم مصمم باشد که به تابعیت ایران بازگشت کند و در این مورد تقاضا نماید شوهر او هم می تواند در تحصیل تابعیت ایران از شرط اقامت 5 ساله معافیت حاصل نماید ولی اگر زن او که در اثر ازدواج تابعیت ایران را از دست داده بازگشت به تابعیت ایران نخواهد دیگر آن مرد بیگانه هم نمی تواند به اتکای تابعیت اصلی عیالش به تابعیت ایران وارد گردد.
در این مورد نظریه مشورتی که کمیسیون حقوق بین الملل دادگستری داده عیناً نقل می کنیم :
از اطلاق ماده 990 قانون مدنی مبنی بر اینکه «از اتباع ایران کسی که خود یا پدرشان موافق مقررات تبدیل تابعیت کرده باشند و بخواهند به تابعیت اصلی خود رجوع نمایند به مجرد درخواست به تابعیت ایران قبول خواهند شد مگر دولت تابعیت آنها را اصلاح نماید» می توان استفاده نمود که زن ایرانی که طبق ماده 987 قانون مذکور تابعیت خارجی به او تحصیل نشده می تواند با استفاده از ماده 990 قانون مدنی درخواست تابعیت ایرانی بنماید. النهایه در مواردی که تصدیق فوق با سند تفریق ضمیمه درخواست تبعیت ایران را نموده تابعیت تحصیلی به زوجه از طرفی متزلزل شده و از طرف دیگر  شرط اقامت مذکور در ماده 979 قانون مدنی نیز انحصار به اقامت در ایران ندارد چنانچه در همین ماده (مدت اقامت در خارجه برای خدمت دولت ایران در حکم اقامت در خاک ایران است) با توجه به ملاک  مزبور و اینکه در ماده 980 نیز داشتن عیال ایرانی دارای فرزند بطور اطلاق قید گردیده و مراد از ایرانی کسی است که تابعیت اصلی او ایرانی باشد بنابراین در صورتی که زوجه درخواست رجوع به تابعیت اصلی خود نماید معافیت زوج از شرط اقامت مذکور در بند 2 ماده 979 در حدود ماده 980 قانون مدنی بلااشکال است.
کسانی که دارای مقامات عالی علمی و متخصص در امور عام المنفعه هستند.2 کاشفین، مخترعین، محققین در رشته های مختلف علوم، اساتید دانشگاه ها از جمله مقامات عالی علمی اند و مهندسین کشاورزی، مهندسین راه، پزشکان در تخصص های مختلف و اموری نظیر آن می توانند از جمله متخصصین در امور عام المنفعه محسوب شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *